Kwaliteitskompas kleinschalige jeugdhulp: wat moet jij regelen?

Ben jij een gezinshuis, kleine woongroep of andere kleinschalige jeugdhulpvoorziening? Dan is er nieuws dat je niet mag missen. Sinds april 2026 is het Kwaliteitskompas Kleinschaligheid in de Jeugdhulp verschenen. Een landelijk kader dat duidelijk maakt wat er van jou verwacht wordt.

Wat is het kwaliteitskompas kleinschalige jeugdhulp?

Het Kwaliteitskompas is een landelijk document voor kleinschalige jeugdhulpvoorzieningen met maximaal zes jongeren. Het geeft richting aan professionals, leidinggevenden en beleidsmakers. De kernvisie: "Behandel me als persoon, niet als probleem." Het kompas werkt met zes bouwstenen:

Bouwsteen 1: Kwaliteit en effectiviteit

Dit gaat over de dagelijkse zorg rondom de individuele jongere.

Wat is verplicht?

• Een groep bestaat uit maximaal zes jongeren.
• Elke jongere heeft een eigen kamer.
• Dag en nacht zijn er professionals aanwezig.
• Opvoeders zijn hbo- of mbo-4 opgeleid, SKJ-geregistreerd en gescreend bij aanvang.
• Vrijheidsbeperking of digitaal toezicht? Het uitgangspunt is altijd "nee, tenzij".

Wat wordt aanbevolen?

• Bij voorkeur wonen er vier jongeren per groep.
• De groep bevindt zich bij voorkeur in de regio van herkomst.
• Bij voorkeur is een ervaringsdeskundige betrokken bij de screening van personeel.

Bouwsteen 2: Aanbod

Dit gaat over de juiste match en de inhoud van de begeleiding.

Wat is verplicht?

• Vóór plaatsing maak je een gedeelde verklarende analyse.
• Er is altijd een geregistreerde gedragswetenschapper of specialist betrokken.
• Bij problemen blijft onvoorwaardelijkheid het uitgangspunt. Overplaatsingen voorkom je zoveel mogelijk.

Wat wordt aanbevolen?

• Bij voorkeur zijn ook een systemisch werker en kinder- en jeugdpsychiater onderdeel van het team.
• De verblijfsduur kent bij voorkeur geen maximum.

Bouwsteen 3: Onderwijs en dagbesteding

Onderwijs is geen bijzaak. Het staat in het hulpverleningsplan van elke jongere.

Wat is verplicht?

• Onderwijs en dagbesteding zijn een vast onderdeel van het hulpverleningsplan.
• Elke jongere heeft een plek waar hij of zij leert, werkt of dagbesteding volgt.

Wat wordt aanbevolen?
Als de school van herkomst niet meer past, gaat de jongere bij voorkeur naar een school dicht bij de groep.

Bouwsteen 4: Personele randvoorwaarden

Goede zorg staat of valt met de mensen die het uitvoeren.

Wat is verplicht?

• De minimumratio is één opvoeder op vier tot zes jongeren, dag en nacht.
• Het bestuur is primair verantwoordelijk voor duurzame randvoorwaarden zoals deskundigheidsbevordering en coaching.

Wat wordt aanbevolen?

• Bij voorkeur is er een senior pedagogisch medewerker als brugfiguur in het team.
• Het team en middenmanagement worden bij voorkeur begeleid door een interne of externe coach.

Bouwsteen 5: Financiële randvoorwaarden

Deze bouwsteen is nog in ontwikkeling en wordt in een volgende versie van het kompas uitgewerkt.

Bouwsteen 6: Leren en ontwikkelen

Dit is de bouwsteen waar het in de praktijk het vaakst misgaat. En ook de bouwsteen die het meest raakt aan een werkend kwaliteitssysteem.

Wat is verplicht?

• Alle zorgstappen en besluiten leg je goed vast. Transparantie is een harde eis.
• Je werkt met een kwaliteitscyclus: periodiek feedback ophalen bij jongeren en ouders, en daar ook iets mee doen.
• Je maakt een brede risicotaxatie, voor de gehele groep én voor elke individuele jongere. Denk aan fysieke veiligheid, brandveiligheid, medicatieopslag, agressie, weglopen, suïcidaliteit, middelenmisbruik en risicofactoren van ouders.
• Op basis van de risicotaxatie maak je afspraken om risico's te beperken en je legt die vast.

Wat wordt aanbevolen?
Bij voorkeur doe je mee aan de landelijke Basismonitor Kleinschaligheid.

De vertaalslag naar de praktijk

Het kompas bevat veel informatie. Voor veel organisaties is de grootste uitdaging niet het lezen, maar het doen. Wat betekent dit nu concreet voor jouw organisatie? Waar sta je al? En wat ontbreekt er nog? Dat zijn precies de vragen die wij samen met jou beantwoorden.

Benieuwd waar jouw organisatie nu staat? Neem contact op voor een vrijblijvend gesprek.